خبربانو - جنجال برای به دنیا آوردن

خبربانو - جستجوگر ویژه اخبار زنان و خانواده

تاریخ انتشار: ۰۹:۳۴ - ۲۷ خرداد ۱۳۹۷
کد خبر: ۲۷۸۱۰۰
اخیرا بخشنامه ای از سوی وزارت بهداشت به مراکز درمانی و بیمارستانی با عنوان «ترویج زایمان طبیعی97» ابلاغ شده که مورد مناقشه پزشکان متخصص زنان و زایمان و کارشناسان مامایی است اما مشخص نیست که در این مناقشه ها تضمین جان مادر و نوزاد را چه کسانی به عهده دارند.
به گزارش خبربانو، اینکه من را چه کسی به دنیا بیاورد. مهم نیست مهم این است که من سالم به دنیا بیایم. این را از زبان یک نوزاد می‌توان برداشت کرد، اما واقعا خیلی مهم است که سلامت مادر و نوزاد قبل از زایمان به خوبی تضمین شود. شاید اگر به این جملات خوب توجه کنیم مشخص می‌شود که تامین جان مادر و نوزاد از همه چیز مهمتر است. باید دید که چه کسی بهتر می‌تواند این تضمین را به مادری که با هزاران دردسر و تحمل ۹ ماه بارداری، برای زایمان به بیمارستانی رفته است بدهد. ماما یا پزشک متخصص زنان و زایمان.
طبق اختیاراتی که پزشک متخصص زنان و زایمان و کارشناسان مامایی دارند، در زایمان طبیعی، مواردی که بدون خطر است توسط ماما و مواردی که به هر دلیلی مثل فشارخون، دیابت و هر بیماری یا ریسکی که برای مادر و نوزاد وجود دارد به عهده پزشکان متخصص زنان و زایمان است. این بخشنامه ابهاماتی را به دنبال دارد که حتی چندین بار پزشکان متخصص زنان و زایمان را به تجمع وادار کرده است.
موردی در این بخشنامه که مورد اعتراض این پزشکان است اختیاراتی است که به ماما‌ها داده شده است که اگر تشخیص دهد می‌تواند مادر باردار را با اجازه خود ماما در بیمارستان بستری و شرایط زایمان طبیعی آن را فراهم کند. اگر هم مشکلی پیش آمد باید به پزشک متخصص زنان و زایمان اطلاع دهد.
در این بخشنامه آمده است که بخشی از کارکرد حرفه‌ای پزشک به ماما تعلق می‌گیرد که این موضوع نیز نارضایتی پزشکان متخصص زنان و زایمان را به دنبال داشته است.
ماما‌ها این اعتقاد را دارند که این اختیارات از ابتدا برای آنان بوده و هیچ چیز به اختیارات کنونی آن‌ها اضافه نشده است. به گفته ماماها، اعتراض متخصصان زنان این است که میزان پرداختی‌ها بابت هر زایمان به ماما که تاکنون ۱۵ درصد بوده به ۳۵ درصد افزایش یافته یعنی در هر زایمان طبیعی می‌بایست از این پس ۳۵ درصد تعرفه پزشک زنان و زایمان را به ماما‌ها بدهند.
اما پزشکان متخصص زنان و زایمان نظر دیگری دارند، می‌گویند، می‌گویند اختلاف بر سر پول نیست، مساله جان مادر و نوزاد است. به اعتقاد آنان، بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی یکی از شاخص‌های سلامت در هر کشوری میزان سلامت مادران است و اگر هر مادر بارداری به هر دلیل جان خود را از دست بدهد، شاخص‌های بهداشتی و سلامت آن کشور از رتبه پایین تری برخوردار خواهد شد، حال به گفته آنان انتقال اختیارات به ماما‌ها ممکن است شاخص میزان مرگ و میر نوزدان را افزایش دهد.
برخی از این پزشکان حتی می‌گویند: ماما‌ها پزشک نیستند که تشخیص دهند که یک مادر باردار در حین زایمان چه مشکلاتی از نظر بالینی برایشان به وجود می‌آید و تنها زمانی که مشکل پیش می‌آید موضوع را به پزشکان متخصص زنان و زایمان اطلاع می‌دهند و اگر مادری جان خود را از دست بدهد یا نوزادشان دچار مشکل شوند، پزشک می‌بایست دیه آن را پرداخت کند و این تصمیم بار مالی برای پزشک دارد و ماما هیچ تعهدی در قبال این خسارت ندارد.
این پزشکان معتقدند که به عنوان نمونه اگر به هر دلیلی هنگام زایمان، نوزاد دچار فلج مغزی شود باید پزشک متخصص زنان و زایمان حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان دیه به مادر آن نوزاد بدهد و تا آخر عمر نیز این متخصص باید به آن مادر حقوق بدهد یا اگر منجر به مرگ مادر شود، باید حدود ۳۰۰ میلیون دیه بدهد؛ این یکی از مشکلات سپردن کار پزشکی به غیرپزشکی است که خطرات آن را بعد‌ها شاهد خواهیم بود.
متخصصان زنان و زایمان می‌گویند، با توجه به اینکه سهم پرداختی ماما‌ها به ۳۵ درصد افزایش یافته است، موارد کم خطر به پرخطر به خاطر بعد مالی گزارش نمی‌شود. به همین دلیل سراغ پزشکان متخصص زنان و زایمان و کارشناسان مامایی رفتیم تا این موضوع بیشتر واکاوی شود.

* سلامت مادران به خطر می‌افتد
دکتر سوسن کیانی جراح و متخصص زنان و زایمان علت اعتراض متخصصان زنان به دستورالعمل اخیر وزارت بهداشت را اینگونه توضیح می‌دهد و می‌گوید: از مهمترین معیار‌های توسعه یافتگی کشور‌ها سلامت باروری زنان است و کاهش مرگ و میر مادران به دلیل عوارض بارداری و زایمان از مهمترین شاخص‌های نشان دهنده توسعه یافتگی است.
وی ادامه می‌دهد: این شاخص متاثر از درآمد خانوار، شبکه‌های راه‌های روستایی، وجود شبکه‌های ارتباطی مخابراتی، سواد زنان، هزینه‌های درمان و دسترسی به فوریت‌های زایمانی است. کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی هم در کنار این عوامل از مولفه‌های مهم کاهش مرگ و میر مادران است به همین منظور برنامه‌های توسعه کشور که از سال ١٣٦٨ تاکنون در قالب ٦ برنامه پنج ساله تدوین شده است، از برنامه‌های مهمی است که مسیر این کاهش میزان مرگ و میر مادران را مشخص می‌کند.
این متخصص زنان و زایمان می‌گوید: از سال ١٣٨٠ نظام کشوری مراقبت مرگ مادران تصویب و اجرا شده است که بر اساس آن مجموعه عوامل موثر در مرگ‌های مادران باردار شناسایی و مداخلات لازم در هر مرحله برای پیشگیری از موارد مشابه طراحی می‌شود.
وی اضافه می‌کند: همچنین پروتکل‌های استانداردی نیز برای ارایه خدمات حین بارداری، زایمان و پس از زایمان تدوین شده است؛ آموزش مداوم به پرسنل، گسترش بیمارستان‌های دوستدار مادر و ارایه خدمات زایمانی به افراد کم درآمد از جمله سیاست‌هایی است که در این مدت از طرف وزارت بهداشت ارایه و توسط تیم درمانی باروری و زایمان، با رهبری متخصصان زنان و زایمان و با کمک و همکاری سایر افراد ازجمله همکاران زحمتکش ماما اجرا شده است.
کیانی نتیجه این تلاش را اینگونه توضیح می‌دهد: ایران با رشد حدود ٨٠ درصدی در کاهش مرگ و میر مادران باردار، جزو کشور‌های موفق در دستیابی به هدف توسعه هزاره است؛ به طوری که بر اساس گزارش محمد اسماعیل مطلق، مدیرکل وقت دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت در مرداد ماه سال ۱۳٩٦ روند افزایش زایمان طبیعی و کاهش سزارین انتخابی در این مدت گزارش شده است.
این متخصص زنان و زایمان با تاکید بر اینکه این موفقیت‌ها در سایه تلاش شبانه روزی همکاران جراح و متخصص زنان و زایمان در نقاط دور و نزدیک کشور به دست آمده است، افزود: البته در راستای ادامه روند کاهش مرگ و میر مادری و عوارض مادری و نوزادی ناشی از زایمان، انتظار می‌رفت با تشویق تیم درمانی و در راس آن متخصصان جراحی زنان و زایمان، این برنامه همچنان با سرعتی بیش از پیش ادامه یابد.
وی ادامه می‌دهد:، ولی با دستورالعمل پیشنهادی جدید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، این انضباط و نظم سازمانی بهم خورده است و با سپردن مسئولیت بستری و اداره مستقل بارداران در بیمارستان‌ها توسط افراد غیرپزشک (که در هیچ کجا مورد مشابهی وجود ندارد) بیم آن می‌رود عوارض حین زایمان و پس از آن به شدت افزایش یابد.
کیانی اضافه می‌کند: طبق این دستورالعمل، زن باردار توسط کارشناس مامایی بستری می‌شود و متخصص جراحی زنان و زایمان که (به ویژه در شهرستان‌های کوچک) هیچ آگاهی از میزان تسلط و توانمندی کارشناس مامایی ندارد، مکلف است مسئولیت عوارض احتمالی فرد باردار را به عهده بگیرد.
وی تصریح می‌کند: حساسیت موضوع زمانی است که گاهی ممکن است عوارض توسط همکار کارشناس ماما تشخیص داده نشود؛ نگرانی عمده ما متخصصان جراحی زنان و زایمان از افزایش عوارض حین زایمان و پس از زایمان برای مادر و نوزاد است.
این متخصص زنان و زایمان اظهار داشت: معتقد هستیم همکاران کارشناس مامایی باید کماکان به عنوان عضوی از تیم درمانی زایمانی تحت نظر رهبر تیم، به ایفای نقش بپردازند تا هم خطرات کمتری متوجه مادر و نوزاد شود و هم این همکاران زحمتکش در جایگاه جوابدهی در مراجع قانونی در زمان بروز عوارض، آسیب کمتری ببینند.
کیانی می‌گوید: همچنین معتقدیم از نظر حقوقی، کسی از جمله پزشک را نمی‌توان به پذیرش مسئولیت قانونی عوارض دیگران مجبور کرد؛ چراکه هدف متخصصان جراحی زنان و زایمان «زایمان ایمن» برای تمام بارداران کشور با فراهم آوردن بهترین شرایط استاندارد است؛ البته این موضوع از حقوق اولیه مادران باردار است که بتوانند به مجرب‌ترین فرد در تیم درمان زایمان دسترسی داشته باشند.
وی درباره اینکه آیا این موضوع با مسئولان اجرایی درمیان گذاشته شده است، اینگونه توضیح داد که تاکنون از طریق همکاران مختلف در استان‌های کشور با معاونان درمان دانشگاه‌ها و روسای سازمان‌های نظام پزشکی در این رابطه جلسات متعددی برگزار شده و گردهمایی اخیر هم در نظام پزشکی کل کشور در راستای همین مساله و اعلام نگرانی متخصصان جراحی زنان و زایمان به خطرات احتمالی بوده است.
کیانی ادامه می‌دهد: در مورد مساله افزایش زایمان طبیعی که به دنبال آن قطعا سلامت زنان باردار هم تامین خواهد شد، مهمترین مساله آموزش همگانی در سطح جامعه است؛ در این مورد باید رسانه ملی از وجود رهبران تیم زایمان یعنی متخصصان جراحی زنان و زایمان بهره گیرد تا با ارایه خدمات استاندارد و استفاده از بهترین تیم زایمانی به خوشایندسازی پروسه زایمان طبیعی کمک کنیم.

* افزایش دستمزد ماما‌ها دلیل عمده اعتراض پزشکان زنان و زایمان
ناهید خداکرمی رئیس سابق انجمن مامایی ایران نیز در این باره می‌گوید: هیچ تغییری در وضعیت ماما‌ها ایجاد نشده است؛ در این آیین نامه مورد جدیدی به موضوع وظایف آن‌ها اضافه نشده و تنها در بخش تعرفه زایمان طبیعی آمده است که ۳۵ درصد آن به ماما داده شود، اصل مشکل همین ۳۵ درصد است.
وی تصریح می‌کند: کار مراقبت زن باردار کار تیمی است و انفرادی نیست؛ نه ماما نه متخصص زنان نمی‌توانند به تنهایی در این زمینه کار کنند و از طرفی متخصص زنان برای بارداری‌های مشکل دار و پرخطر تربیت می‌شوند و ماما‌ها برای زایمان طبیعی و مراقبت‌های بعد از آن تربیت شده اند و سلامت باروری وظیفه هر دو آن‌ها است.
خداکرمی ادامه می‌دهد: هیچ اختیاری اضافه بر حدود صلاحیت مامایی در این آیین نامه اضافه نشده و اکنون چارچوب صلاحیت این گروه مشخص است؛ مامایی تنها رشته در کشور است که صلاحیت مشخصی دارد و هر ۵ سال هم بازنگری می‌شود و سازمان نظام پزشکی آن را تهیه و وزارت بهداشت ابلاغ می‌کند.
وی اضافه می‌کند: اعتراض بیشتر از طرف گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی تهران و برخی شهرستان‌ها است و به همین دلیل است که بیشتر گروه‌ها بسیار منطقی و منطبق با استاندارد‌های روز دنیا به آن اذعان دارند که ماما محور ارائه خدمات بارداری و زایمان‌های کم خطر است و اعضای تیم به آن‌ها احترام می‌گذارند وهمواره درباره حقوق ماما‌ها خودشان حساس بوده اند. ماما‌ها نیز مایل بودند که گروه‌های پزشکی زنان و زایمان این پیشنهاد را بدهند.
رئیس سابق انجمن مامایی ایران همچنین به انجام ۴۱۰ هزار زایمان طبیعی در سال گذشته توسط ماما‌ها در کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: از نظر پرداخت تعرفه بخشنامه‌های وزارتی اجرا نمی‌شد، اما اکنون سهم ماما از ۱۵ به ۳۵ درصد افزایش یافته است.
وی خاطرنشان می‌کند: از سال ۱۳۴۴ که پروانه مامایی نوشته شده است، آن‌ها به طور مستقل می‌توانند به امر زایمان طبیعی بپردازند؛ اگر زایمان پرخطر شد، متخصصان زنان و زایمان باید وارد کار شوند. حدود و صلاحیت ماما‌ها تغییر نکرده است و در سراسر کشور در حال اجرا است و اگر این‌ها نبود چگونه ۴۱۰ هزار زایمان طبیعی انجام می‌شد.
خداکرمی ادامه می‌دهد: مسئولیت تیم زایمان اگر به صورت طبیعی باشد، به عهده ماما‌ها و اگر زایمان پرخطر باشد، به عهده متخصصان زنان و زایمان است و همان گونه که خدمات تقسیم می‌شود منابع آن نیز باید تقسیم شود؛ گرچه ماما‌ها بار‌ها اعلام کرده اند اگر این خدمات را در اختیار ماما‌ها قرار نمی‌دهند، اشکالی ندارد و اگر خود متخصصان قبول دارند این سهم به طور کامل برای آن‌ها باشد. البته ما به این وضعیت راضی هستیم و نمی‌گذاریم کار مادران باردار زمین بماند.
وی با بیان اینکه انصاف نیست در کار تیمی این نگاه‌ها وجود داشته باشد، اظهار می‌کند: در بخش خصوصی مشکلی در این زمینه وجود ندارد، بلکه این مشکل بیشتر در بخش دولتی دیده می‌شود.
خداکرمی درباره بخشنامه وزارت بهداشت برای افزایش سهم پرداختی به ماما‌ها نیز می‌گوید: این بخشنامه جدید است البته قبلا هم که سهم ۱۵ درصدی از پرداختی‌ها به ماما اعلام شده بود، اجرا می‌شد و اکنون این سهم به ۳۵ درصد رسیده است و هنوز یک ماه از ابلاغ آن نگذشته است.
وی تصریح می‌کند: این اعتراض فراگیر نیست و گروهی شامل رئیس انجمن زنان و زایمان و دانشگاه علوم پزشکی تهران معترض این آیین نامه هستند؛ اگرچه پیش نویس این آیین نامه را رئیس انجمن زنان امضا کرده و جای تعجب است که نسبت به این موضوع اعتراض هم دارند، زیرا خودشان عضو کمیته ترویج زایمان طبیعی هستند.
خداکرمی ادامه می‌دهد: در هر صورت جامعه مامایی تابع بخشنامه و حاکمیت است و آنچه که برای ما مهم است، سلامت مادران باردار و ترویج زایمان طبیعی است.

وی ادامه می‌دهد: از زمان اجرای طرح تحول سلامت از سال ۱۳۹۳، دستورالعمل اجرایی در این زمینه وجود داشت که طبق آن مقرر شده بود در خصوص اختیارات کارشناسان مامایی بازنگری صورت گیرد؛ بر اساس اطلاعات موجود این موضوع اصلاح شده است، اما روی این بخشنامه که خود متخصصان زنان و زایمان امضا کرده اند، بحث وجود دارد.
این مسئول وزارت بهداشت توضیحات بیشتری ارائه نداد و قرار شد در نشستی این موضوع به صورت ویژه بررسی شود.
منبع: ایرنا
ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha: